Yurt Dışından Engelliler İçin Araba Getirme Rehberi
Engelli bireyler, Türkiye’de otomobil satın alırken ÖTV muafiyetinden faydalanabiliyor. Yurt dışından ithal ettikleri araçlar içinse ÖTV’nin yanı sıra ek bazı muafiyetler de söz konusu. Genel olarak, yurt dışından getirilen tüm ürünler Gümrük Vergisi Kanunu çerçevesinde değerlendirilirken, bu kanunun 167. maddesi engelli bireylere özel bazı istisnalar tanıyor. Bu doğrultuda, engellilerin kişisel kullanımına uygun olarak ithal edilen eşyalar, gümrük vergisinden muaf tutuluyor.
Yurt Dışından 2025’de Engelli Araç Nasıl Getirilir?
Türkiye Cumhuriyeti, engelli bireylerin yaşamını kolaylaştırmak amacıyla farklı alanlarda çeşitli muafiyetler ve indirimler sunmaktadır. Örneğin, toplu taşıma araçlarından ücretsiz yararlanma hakkı veya internet hizmetlerinde özel indirimler gibi avantajlar sağlanmaktadır. Ayrıca, kendi araçlarıyla seyahat etmek isteyen engelliler için ÖTV muafiyeti gibi önemli ayrıcalıklar da mevcuttur.
Bunun yanı sıra, yurt dışından araç getirmek isteyen engelliler için de belirli düzenlemeler bulunmaktadır. 2024 yılı itibarıyla, yurt dışından araç ithal etme süreci belirlenen kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.
Engel Türü Ne Olmalı?
Görme engelli bireyler, Türkiye’de ÖTV muafiyetinden yararlanabilirken, yurt dışından araç ithalatında aynı hak geçerli değildir. Yurt dışından araç getirebilmek için bireyin ortopedik engelli olması şartı aranmaktadır. Bu engelin ortaya çıkış zamanı önemli değildir; doğuştan olabileceği gibi sonradan da gelişebilir. Ortopedik engel, iskelet, kas ve/veya sinir sistemindeki rahatsızlıklardan kaynaklanan hareket kısıtlılıklarını kapsayan bir kategoridir.
Hangi Ortopedik Engelliler Araç Getirtebiliyor?
Ortopedik engelli bireyler iki farklı kategoriye ayrılmaktadır. İlk grupta, özel tertibat kullanarak aracı kendisi sürebilenler yer alır. Örneğin, sağ üst veya alt uzvunda engel bulunan bireyler için, direksiyon, pedal ve vites gibi bileşenler özel düzenekle sol tarafa taşınabilir. İkinci grupta ise, aracı bizzat kullanmayan ancak özel tertibat sayesinde araca rahatça binip inebilen engelliler bulunur.
Bu kategoride yer alan bireyler, belirlenen şartları sağladıkları takdirde yurt dışından araç getirme hakkına sahiptir. Ancak 2025 yılı itibarıyla, engelli raporuyla yurt dışından araç ithal etmek belirli kriterlere bağlıdır.
Engelli Araç Getirme Şartları (2025)
Engelli bireylerin yurt dışından araç getirme şartları, engellilik durumlarına ve ikamet ettikleri yere göre farklılık gösterebilmektedir. Genel hatlarıyla, engellilerin araç ithalatına ilişkin koşullar şu şekildedir:
- Yurt Dışında Yaşayan Engelliler: Türkiye dışında ikamet eden ve ikametgahlarını Türkiye’ye taşımayı planlayan engelli bireyler, yurt dışından araç getirme hakkına sahiptir.
- Türkiye’de Yaşayan Engelliler: Türkiye’de ikamet eden engelli bireyler ise, yurt dışından gerçek veya tüzel kişiler tarafından bağışlanan ya da ücret karşılığında satın alınan araçları ithal edebilirler.
- Engelli Kişinin Aracı Kullanması Durumu: Engelli bireyin aracı bizzat kullanacak olması halinde, özel olarak üretilmiş engelli motosikletleri veya 1600 cc motor hacmini aşmayan otomobiller getirtilebilir.
Araç Getirecek Engelliler İçin Gerekli Şartlar:
- Engelli sağlık kurulu raporunun bulunması,
- Rapor üzerinde engellinin ortopedik engelli olduğunun açıkça belirtilmesi,
- Aracı kullanacak engelli birey için raporda “Tertibatla araç kullanabilir.” ibaresinin yer alması. Bu kapsamda, genellikle belirli kod numaraları da kullanılmaktadır.
Yurt Dışından Gelen Engelliler İçin Rapor Şartları:
Türkiye’ye ikametiyle birlikte aracını da getirmek isteyen engellilerin, yaşadıkları ülkenin resmi bir hastanesinden alınmış sağlık raporuna sahip olmaları gerekmektedir. Bu raporun, yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmiş olması ve yetkili mercilere sunulması zorunludur. Özellikle, Ticaret Bakanlığı tarafından “resmi hastane” ibaresi önemle vurgulandığından, mümkünse kamu hastanelerinden alınan raporların tercih edilmesi önerilmektedir.
Diğer Gereklilikler:
- Engelli bireyin aracı kullanabilmesi için A veya B sınıfı gibi uygun bir sürücü belgesine sahip olması gerekmektedir,
- Araca takılan özel tertibatın fatura ile belgelenmesi zorunludur,
- Nüfus cüzdanı örneği ibraz edilmelidir,
- Engelli kişinin ikamet adresi Türkiye ise, vukuatlı nüfus kayıt örneği sunulmalıdır.
Engellilerin Getiremeyeceği Araçlar:
- Özel tertibatı bulunmayan araçlar,
- Engelli bireyin araca binip inmesini kolaylaştıracak özel donanımlara sahip olmayan araçlar,
- Arazi tipi araçlar.
Engelli bireyler için ithal edilen araçların, engel durumuna uygun olarak özel tertibatla donatılması gerekmektedir. Aksi halde, ÖTV ve diğer vergi muafiyetlerinden yararlanılamaz ve araç ithal edilmiş gibi vergi ödemesi yapılması zorunlu hale gelir. Ancak bu şartlara bir istisna getirilmiştir. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında, sol alt uzvunda engel bulunan gaziler için araçlarda özel tertibat şartı aranmamaktadır.
Yurt Dışından Engelli Araç Getiren Firmalar
Engelli bireyler, ithalat firmalarına vekalet vererek yurt dışından araç getirtebilirler. Ancak bu hizmetten faydalanabilmek için belirli bir ücret ödemeleri gerekmektedir. Öte yandan, engelliler araç ithalatını kendi başlarına da gerçekleştirebilirler. Ancak bu durumda, aracın nakliye sürecinde gemi veya çekiciye yüklenmesi, gümrüğe ulaştığında gerekli işlemlerin tamamlanması ve aracın teslim alınması gibi aşamalarla ilgilenmeleri gerekir. Bu bürokratik süreçler yeterince bilinmediğinde çeşitli aksaklıklar yaşanabileceğinden, ithalat prosedürlerine hakim olmak büyük önem taşımaktadır.
Yurt Dışından Gelen Engelli Araçlarında 2025 Yılında Muafiyet Ne Kadar?
Engelli bireylere sağlanan vergi muafiyeti kapsamında, yurt dışından Türkiye’ye ithal edilen araçlar için belirli bir sınır bulunmaktadır. ÖTV Kanunu’na ekli (II) sayılı listedeki 87.03 tarife pozisyonunda “-Diğerleri” kategorisinde yer alan araçlardan, gümrüklenmiş değeri 2025 yılı itibarıyla 2.247.114 TL’yi aşanlar ÖTV muafiyetinden faydalanamaz ve bu araçlar için ÖTV ödenmesi zorunludur.
Yurt Dışı Engelli Araç Fiyatları Ne Kadar?
Yurt dışından engelli aracı getirmek isteyen bireyler için araç fiyatları, liste fiyatı üzerinden değerlendirilir. Bu nedenle, satın alınacak markanın güncel fiyat listelerine bakılması gerekmektedir. Türkiye’de olduğu gibi, bazı ülkelerde de engellilere özel indirimler sunulmaktadır. Bu tür avantajlardan faydalanarak, engelliler belirlenen şartlar dahilinde yurt dışından araç ithal edebilirler.
Engelliler İçin Yurt Dışından Araç Alımı
Yurt dışından engelli aracı getirmek isteyen bireylerin öncelikle nüfus cüzdanı örneği, vukuatlı nüfus kayıt örneği ve engelli sağlık kurulu raporu gibi resmi belgeleri temin etmeleri gerekmektedir. Bu evraklar tamamlandıktan sonra, aracı ithal edebilmek için yetkili gümrük idarelerinden birine başvuru yapılmalıdır. Başvuru kabul eden gümrük müdürlükleri şunlardır:
- Ankara Gar Gümrük Müdürlüğü
- Yeşilköy Gümrük Müdürlüğü
- İzmir Yolcu Salonu Gümrük Müdürlüğü
- Gebze Gümrük Müdürlüğü
- Malatya Gümrük Müdürlüğü
- Rize Gümrük Müdürlüğü
- Mersin Gümrük Müdürlüğü
Başvuru sürecinin ardından, aracın satın alma veya devir işlemleri başlatılır. Eğer araç bir kişi ya da kurum tarafından bağış yoluyla devrediliyorsa, öncelikle bağışçının mülkiyet sahibi olduğunu gösteren belgenin sunulması gerekmektedir. Daha sonra aracın engelli bireyin üzerine geçirilmesi için mülkiyet değişim belgesi eklenmelidir.
Satın alınan araçlarda ise, araca ait nihai faturanın yanı sıra, özel tertibat için yapılan masrafların faturalandırılması zorunludur. Tüm işlemler tamamlandıktan sonra, araç resmi olarak Türkiye Gümrük Bölgesi’ne giriş yapabilir.
